Muzeum Wojska Polskiego Warszawa

Muzeum Wojska Polskiego to instytucja z ponad stuletnim stażem, która od sierpnia 2023 roku ma wreszcie swoją prawdziwą siedzibę – w odrestaurowanej Cytadeli Warszawskiej na Żoliborzu. Przez dekady placówka gościła w skrzydle Muzeum Narodowego, ale teraz dysponuje nowoczesnym Pawilonem Południowym i przestrzenią godną jednej z największych kolekcji militariów w Europie. W zbiorach znajduje się ponad 300 tysięcy eksponatów dokumentujących tysiąc lat polskiej wojskowości – od złoconego szyszaka wojów Mieszka I po mundury z II wojny światowej.

Dla rodzin z dziećmi to miejsce może być prawdziwą lekcją historii, ale taką, która nie nudzi. Zamiast czytać o husarii w podręczniku, można stanąć przed kompletną zbroją husarską z XVII wieku, zobaczyć te słynne skrzydła z orlich piór i lamparcie skóry. Wystawa jest interaktywna, a sama przestrzeń muzeum zaprojektowano tak, żeby młodsi zwiedzający nie zgubili się w gąszczu dat i nazwisk.

Historia muzeum – od dekretu Piłsudskiego do Cytadeli

22 kwietnia 1920 roku Józef Piłsudski podpisał dekret o utworzeniu Muzeum Wojska. Była to odpowiedź na potrzebę pokazania wielowiekowej tradycji polskiego oręża, która właśnie odzyskiwała niepodległość. Pierwszym dyrektorem został Bronisław Gembarzewski, historyk wojskowości i dyrektor Muzeum Narodowego. Początki były skromne – bazowano na zbiorach militariów z Muzeum Narodowego oraz pamiątkach z I wojny światowej.

Muzeum najpierw mieściło się przy ulicy Podwale, a od 1933 roku w nowo wybudowanym gmachu Muzeum Narodowego przy Alejach Jerozolimskich. Wojsko dołożyło do budowy milion złotych, więc w zamian otrzymało prawo użytkowania wschodniej części budynku na 50 lat. Przed wybuchem II wojny światowej placówka posiadała już ponad 60 tysięcy eksponatów.

Wojna przyniosła ogromne straty. Niemcy zrabowali najcenniejsze obiekty, resztę zmagazynowano w kilku pomieszczeniach, które dzięki poświęceniu polskich pracowników – zwłaszcza profesora Stanisława Lorentza – udało się ewakuować do Pruszkowa po upadku powstania warszawskiego. W najokazalszych salach hitlerowcy urządzili magazyn Waffen SS. Po wojnie odzyskano około 40 tysięcy eksponatów. Muzeum reaktywowano w sierpniu 1945 roku pod nazwą Muzeum Wojska Polskiego i otworto dla zwiedzających w styczniu 1946.

Przez kolejne dekady placówka pozostawała w gmachu przy Alejach Jerozolimskich. Gdy w 1985 roku kończyła się dzierżawa, zaczęto planować nową siedzibę. Proces trwał prawie 40 lat – dopiero w 2023 roku otwarto pierwszy pawilon w Cytadeli Warszawskiej.

Cytadela Warszawska to XIX-wieczna twierdza rosyjska, która przez lata była symbolem carskiego ucisku. Dziś to przestrzeń muzealna i miejsce pamięci – idealna lokalizacja dla muzeum wojskowego.

Co zobaczysz w Muzeum Wojska Polskiego

Wystawa stała nosi tytuł „1000 lat oręża polskiego” i prowadzi chronologicznie przez dzieje polskiej wojskowości. Zaczyna się od średniowiecza, kiedy Polska dopiero kształtowała swoją państwowość i musiała bronić granic przed najazdami. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest relikwiarz gotycki zdobyty w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku, który król Jagiełło złożył w katedrze gnieźnieńskiej. Jest też złocony szyszak z X-XI wieku należący prawdopodobnie do woja Mieszka I lub Bolesława Chrobrego.

Dział poświęcony epoce nowożytnej to prawdziwa gratka dla miłośników husarii. Można zobaczyć kompletne zbroje husarskie z XVII wieku zdobione słynnymi orlimi skrzydłami i lamparcimi skórami. Jest tu zbroja Stanisława Skórkowskiego, sekretarza króla Władysława IV, zbroja rajtarska hetmana litewskiego Krzysztofa Radziwiłła z końca XVI wieku, a także hełm paradny hetmana Jana Tarnowskiego z XVI wieku. Do tego kolekcja szabel – króla Stefana Batorego, Stanisława Augusta Poniatowskiego, hetmana Jana Zamoyskiego.

Nie brakuje broni białej i palnej z różnych epok. Są tu zbroje turniejowe z XVI wieku wykonane w Norymberdze, kolczugi paradne, karaceny dla wyższych dowódców. Całość uzupełniają dokumenty, fotografie, mapy i dzieła sztuki związane z poszczególnymi kampaniami wojennymi.

Wystawa prowadzi dalej przez czasy rozbiorów, powstania listopadowego i styczniowego, aż po odzyskanie niepodległości i obie wojny światowe. Są tu pamiątki po Tadeuszu Kościuszce, mundur marszałka Józefa Piłsudskiego oraz obszerne zbiory broni i sprzętu z XX wieku.

Oddział na Powsińskiej – ciężki sprzęt i Fort IX Czerniaków

Muzeum Wojska Polskiego ma też oddział przy ulicy Powsińskiej 13 na Mokotowie – Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej. To dawny Fort IX Czerniaków, carski fort z XIX wieku położony na terenie Sadyby Oficerskiej. Obiekt zajmuje 3,2 hektara i mieści ponad 220 egzemplarzy ciężkiego sprzętu wojskowego z XX wieku.

Tutaj można zobaczyć czołgi, działa, armaty, samoloty i pojazdy opancerzone. To jedna z największych kolekcji tego typu w Polsce. Wystawa plenerowa sprawia, że dzieci mogą zobaczyć sprzęt z bliska – nie za szybą, tylko w naturalnym otoczeniu. W kazamatach fortu znajduje się wystawa „Wojna 1939. Zrobiliśmy to, co do nas należało” poświęcona kampanii wrześniowej.

Od strony ulicy Powsińskiej widać 100-metrowy mural historyczny przedstawiający ważne momenty z dziejów polskiego wojska. Fort sam w sobie jest zabytkiem architektury militarnej i miejscem pamięci historycznej.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum Wojska Polskiego to miejsce przede wszystkim dla miłośników historii i wojskowości, ale nie tylko. Rodziny z dziećmi od 5 lat znajdą tu dużo do zobaczenia – zwłaszcza te, które interesują się czołgami, samolotami i zbrojami rycerskimi. Wystawa jest prowadzona w sposób przystępny, z elementami interaktywnymi, więc młodsi zwiedzający nie powinni się nudzić.

Muzeum jest w pełni dostosowane dla osób z niepełnosprawnościami – są windy, podjazdy, można wejść z wózkiem inwalidzkim. Wózki dziecięce też nie stanowią problemu. Dostępny jest audioguide w języku polskim.

Osoby starsze i ci, którzy pamiętają czasy PRL-u, znajdą tu wiele eksponatów budzących nostalgię. Historia wojska to przecież też historia kraju – przez mundury, broń i dokumenty można prześledzić losy Polski na przestrzeni wieków.

Muzeum organizuje również wystawy czasowe poświęcone konkretnym wydarzeniom historycznym – warto sprawdzić aktualne ekspozycje przed wizytą.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie

Na spokojne zwiedzanie Muzeum Wojska Polskiego w Cytadeli warto przeznaczyć około 2,5 godziny. To czas, który pozwala obejrzeć główne ekspozycje bez pośpiechu i poczytać opisy przy najciekawszych eksponatach. Jeśli ktoś interesuje się szczególnie konkretną epoką lub chce dokładnie przestudiować wszystkie zbiory, może zostać dłużej.

Oddział na Powsińskiej to oddzielna wycieczka – tam też warto zarezerwować około 2 godzin, zwłaszcza jeśli chce się obejrzeć zarówno sprzęt na zewnątrz, jak i wystawy w kazamatach fortu. Latem, gdy pogoda dopisuje, spacer między czołgami i samolotami może zająć więcej czasu.

Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-18:00. Ostatnie wejście o 17:20. Poniedziałki są dniami wolnymi. Warto pamiętać, że w czwartki wstęp jest bezpłatny.

Ceny biletów: Bilet normalny kosztuje 40 zł, ulgowy 30 zł. Dzieci do 7 lat mają wstęp bezpłatny. Czwartki to dzień darmowego wstępu dla wszystkich – może być wtedy nieco większy tłok, ale to dobra opcja dla rodzin z budżetem.

Jak dojechać: Muzeum znajduje się przy Placu Gwardii Pieszej Koronnej w Cytadeli Warszawskiej na Żoliborzu. Najwygodniej dojechać komunikacją miejską – tramwaje linii 4, 15, 18, 35 jadące w stronę Placu Wilsona. Można też dojechać autobusami 180, 409. Z centrum Warszawy to około 20 minut jazdy. W okolicy są miejsca parkingowe, ale w weekendy bywa ciężko ze znalezieniem wolnego miejsca.

Oddział na Powsińskiej: Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej przy ul. Powsińskiej 13 ma nieco inne godziny otwarcia – warto sprawdzić je przed wizytą. Tam również obowiązuje opłata za wstęp, a grupy mogą rezerwować zwiedzanie telefonicznie pod numerem 602 725 412.

Kontakt: Telefon: +48 261 879 635, e-mail: [email protected], strona internetowa: muzeumwp.pl

Opiekunowie grup szkolnych zwiedzają muzeum bezpłatnie. Dzieci poniżej 14 roku życia mogą przebywać na terenie muzeum wyłącznie pod opieką osób pełnoletnich.

Cytadela Warszawska to nie tylko muzeum – to też park z alejkami spacerowymi i zielenią. Po zwiedzaniu można jeszcze pospacerować po terenie fortecy i zobaczyć pozostałości fortyfikacji. W okolicy jest kilka innych miejsc wartych uwagi, więc wizytę w muzeum można połączyć z szerszym zwiedzaniem Żoliborza.