Stara Papiernia Konstancin-Jeziorna

W Konstancinie-Jeziornie, tuż przy Rondzie Jana Pawła II, stoi zespół zabytkowych budynków, które pamiętają jeszcze czasy Stanisława Augusta Poniatowskiego. To Stara Papiernia – miejsce, gdzie od XVIII wieku produkowano papier, a dziś działa nowoczesne centrum handlowe wpisane w historyczną architekturę. Połączenie ceglanej, pofabrycznej estetyki z współczesną funkcją handlowo-usługową tworzy unikalny klimat, którego nie znajdzie się w typowych galeriach.

Spacer po tym miejscu to jak podróż w czasie. Z jednej strony butiki, kawiarnie i restauracje, z drugiej – ceglane mury, które przetrwały pożar, wojnę i transformację ustrojową.

Historia królewskiej fabryki papieru w Konstancinie

Papiernia w Jeziornie powstała w 1760 roku jako jeden z młynów nad rzeką Jeziorką przystosowany do nowego celu. Była to pierwsza tego typu manufaktura na Mazowszu, napędzana kołem wodnym. Król Stanisław August Poniatowski tak cenił jakość tutejszego papieru, że używał go wyłącznie do swoich dokumentów. Co więcej – na papierze z tej fabryki wydrukowano Konstytucję 3 Maja oraz dokumenty Sejmu Czteroletniego.

Na papierze czerpanym w Jeziornie powstały jedne z najważniejszych dokumentów w historii Polski, w tym Konstytucja 3 Maja z 1791 roku.

W latach 30. XIX wieku fabryka wymagała modernizacji. Z Francji sprowadzono Gabriela Planche’go, który w latach 1836-1838 nadzorował budowę nowego budynku według projektu architekta Jana Jakuba Gaya. To właśnie ten trzypiętrowy gmach w kształcie litery „L” stanowi dziś główną część centrum handlowego.

W drugiej połowie XIX wieku papiernia stała się największym zakładem tego typu w Królestwie Polskim. Zarządzało nią Towarzystwo Akcyjne Mirkowskiej Fabryki Papieru, którego udziałowcami byli Leopold Kronenberg i rodzina Natansonów. Stary budynek pełnił wtedy funkcję „szmaciarni” – miejsca przeróbki szmat, które były głównym surowcem do produkcji papieru.

Od ruin do nowoczesnego centrum

W 1984 roku budynek strawił pożar. Przez kolejne szesnaście lat zabytkowe mury stały w ruinie, niszczejąc z roku na rok. W 2000 roku teren nabył Jan Wejchert, który podjął się odbudowy obiektu pod czujnym okiem konserwatora zabytków. Projekt przygotowało biuro Bulanda Mucha Architekci.

Prace trwały dwa lata. Zachowano oryginalny układ architektoniczny, a ocalałe po pożarze fragmenty murów wkomponowano w nową strukturę. 23 listopada 2002 roku Centrum Handlowe Stara Papiernia oficjalnie otworzyło swoje podwoje. Obiekt otrzymał uznanie środowiska architektonicznego – został nagrodzony Nagrodą Roku SARP.

Co zobaczyć w Starej Papierni Konstancin-Jeziorna

Kompleks składa się z dwóch głównych budynków. Trzykondygnacyjny budynek A to dawny zakład produkcyjny z lat 1836-1838, dziś przekształcony w atrium z galerią handlową. Mieści około 35 lokali – przeważnie restauracje, kawiarnie, butiki odzieżowe i punkty usługowe. Architektura wnętrza zachowuje industrialny charakter z widocznymi ceglanymi elementami i wysokimi oknami.

Budynek B to parterowy magazyn z 1912 roku. Znajdują się tam większe sklepy, w tym supermarket Biedronka i drogeria Rossmann.

Warto zwrócić uwagę na otoczenie centrum. Od północy przylega ono do rzeki Jeziorki, a od południa biegnie częściowo podziemny kanał, który kiedyś zasilał koło wodne fabryki. Kanał istnieje do dziś i prowadzi aż do zbiornika wodnego przy dawnych zakładach „Konstans” w odległości około kilometra. Tarasy nad kanałem wodnym tworzą przyjemną przestrzeń do odpoczynku, szczególnie w ciepłe dni.

Pozostałe po pożarze z 1984 roku fragmenty murów zostały wkomponowane w obecną strukturę budynku – można je dostrzec w różnych miejscach centrum.

Dla kogo jest Stara Papiernia

To miejsce sprawdzi się dla różnych grup odwiedzających. Rodziny z dziećmi znajdą tu plac zabaw i wybór restauracji z menu dostosowanym do młodszych gości. Miłośnicy architektury przemysłowej docenią sposób, w jaki zabytkowe mury połączono z nowoczesną funkcją. Osoby szukające miejsca na spokojny lunch czy kawę z dala od wielkomiejskiego zgiełku również znajdą coś dla siebie.

Konstancin-Jeziorna to uzdrowiskowe miasto pod Warszawą, więc wizytę w Starej Papierni można połączyć ze spacerem po Parku Zdrojowym czy kuracją w jednym z sanatoriów. Na placu przed budynkiem od strony ronda Jana Pawła II odbywają się różne wydarzenia – wystawy zabytkowych samochodów, parady podczas Dni Konstancina.

Ciekawostki o Starej Papierni

Nie każdy wie, że nazwa osiedla Mirków w Konstancinie-Jeziornie wzięła się właśnie od Mirkowskiej Fabryki Papieru. Towarzystwo Akcyjne przeniosło infrastrukturę produkcyjną z zakładu w Mirkowie (dziś województwo łódzkie) do Jeziorny pod koniec XIX wieku, a nazwa przylgnęła do powstałej wokół papierni osady.

Teren, na którym wzniesiono nowy budynek fabryczny w latach 30. XIX wieku, kupiono od rodziny Potulickich – właścicieli pałacu w pobliskich Oborach. Doprowadzono wtedy kanał od Jeziorki, który funkcjonuje do dziś, choć częściowo pod ziemią.

Budynek został wpisany do rejestru zabytków już 8 sierpnia 1958 roku, na długo przed pożarem i późniejszą odbudową. Numer w rejestrze to 1040/149.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia i dojazd

Centrum Handlowe Stara Papiernia jest otwarte codziennie. Od poniedziałku do soboty działa w godzinach 10:00-20:00, w niedziele krócej – od 10:00 do 18:00. Poszczególne restauracje i kawiarnie mogą mieć własne godziny otwarcia, często wydłużone.

Wstęp do centrum jest bezpłatny. Koszty dotyczą jedynie zakupów czy konsumpcji w lokalach gastronomicznych – ceny są porównywalne z innymi miejscami w Konstancinie.

Dojazd z Warszawy jest prosty. Można dojechać autobusami linii 700, 710, 715 lub 724 – przystanek znajduje się w pobliżu centrum. Samochodem z centrum stolicy to około 20-25 minut (droga krajowa nr 79 lub Trasa Łazienkowska). Parking znajduje się przy centrum, choć w weekendy bywa zatłoczony.

Na zwiedzanie i spokojny posiłek warto zarezerwować około 1-2 godzin. Jeśli planuje się połączyć wizytę ze spacerem nad Jeziorką czy wizytą w innych atrakcjach Konstancina, można śmiało przeznaczyć pół dnia.

Adres: Aleja Wojska Polskiego 3, 05-520 Konstancin-Jeziorna. Więcej informacji na stronie starapapiernia.pl.